OpenAI از دو مدل هوش مصنوعی رایگان رونمایی کرد

شرکت OpenAI اخیراً دو مدل جدید وزن‌ باز (Open-weight) به نام‌های GPT-OSS-20B و GPT-OSS-120B را رایگان در دسترس عموم قرار داد. این اقدام، نخستین انتشار رسمی مدل در چنین قالبی از زمان مدل GPT-2 در سال ۲۰۱۹ به حساب می‌آید و نشان‌دهنده تغییر رویکرد OpenAI به سمت شفافیت و دموکراسی در دسترسی به هوش مصنوعی است.

مدل‌های GPT-OSS چیستند؟

مدل‌های GPT-OSS-20B و GPT-OSS-120B در دسته‌ی وزن‌ باز قرار دارند. یعنی کد آموزش آن‌ها منتشر نشده، اما مقادیر تعداد پارامترها (وزن‌ها) در دسترس قرار گرفته‌اند. این یعنی کاربران قادرند مدل‌ها را دانلود، اجرا، و بر اساس نیاز خود بهینه‌سازی کنند—اما قادر به بازآموزش از صفر نیستند.

مشخصات فنی

• GPT-OSS-20B: دارای ~21 میلیارد پارامتر؛ قابل اجرا روی لپ‌تاپ با حداقل 16 گیگابایت رم.

• GPT-OSS-120B: دارای ~117–120 میلیارد پارامتر؛ قدرتی در حد مدل‌های o3 و o4-mini تولید OpenAI؛ نیازمند سخت‌افزار قدرتمندی مثل کارت گرافیک 80 گیگابایتی یا GPU حرفه‌ای.

کجا و چگونه قابل دسترسی‌اند؟

• این مدل‌ها تحت مجوز Apache 2.0 منتشر شده‌اند، به این معنا که استفاده تجاری، توزیع مجدد و شخصی‌سازی کامل برای کاربران آزاد است.

• همچنین می‌توان آن‌ها را از طریق Hugging Face، GitHub و پلتفرم‌هایی مانند Databricks، Azure و AWS دانلود کرد.

چرا این انتشار مهم است؟

تغییر نگرش OpenAI

این اولین انتشار مدل‌های وزن‌باز از زمان GPT-2 در سال ۲۰۱۹ است و نشان‌دهنده تغییر رویکرد OpenAI از مدل‌های کاملاً بسته به انتشار قابل سفارشی‌سازی برای عموم است.

رقابت و دموکراسی در هوش مصنوعی

این حرکت OpenAI، پاسخی به مدل‌های مشابه شرکت‌هایی مانند Meta و بازیگران چینی مانند DeepSeek است؛ تأکیدی بر اهمیت رقابت آزاد، شفافیت و در دسترس بودن فناوری‌ پیشرفته برای همه.

امنیت و ایمنی

قبل از انتشار عمومی، OpenAI این مدل‌ها را در برابر تهدیدهای احتمالی—از جمله استفاده در طراحی بیولوژیک یا تولید بدافزار—آزمایش کرده بود. نتیجه: خطر استفاده مخرب در سطح پایین باقی ماند.

مقایسه مدل‌ها در یک نگاه

دیدگاه‌های مهم یک جمله‌ای

• سم آلتمن (مدیرعامل OpenAI): هدف از این انتشار، “در دسترس قرار دادن هوش مصنوعی برای بیشترین افراد ممکن” بوده—و این کار بر اساس ارزش‌های دموکراتیک انجام شده است.

• بیاد داشته باشیم: “مدل‌های وزن‌باز در برابر مدل‌های متن‌باز قرار می‌گیرند؛ آزادی استفاده بیشتر، اما بدون در اختیار گذاشتن کد آموزش.”

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

انتشار دو مدل GPT-OSS-20B و GPT-OSS-120B توسط OpenAI یک گام قابل توجه در مسیر شفافیت و دسترسی عمومی به فناوری هوش مصنوعی است. این اقدام فرصتی طلایی برای توسعه‌دهندگان مستقل، پژوهشگران و کسب‌وکارها فراهم می‌آورد تا بدون هزینه و محدودیت بتوانند مدل‌های پیشرفته را اجرا، سفارشی‌سازی یا ترکیب کنند. اگر استقبال جامعه مثبت باشد، احتمال داریم در آینده شاهد انتشار مدل‌های وزن‌ باز بیشتری توسط OpenAI باشیم.

منبع